Điều trị viêm mũi, viêm xoang an toàn, tránh tác dụng phụ

Viêm xoang vốn dai dẳng đòi hỏi người bệnh kiên trì điều trị, việc dùng thuốc tân dược lâu dài có thể gây tác dụng phụ, gây ra hệ lụy, ảnh hưởng xấu trên sức khỏe bệnh nhân. Để đảm bảo an toàn, người bệnh nên sử dụng thuốc tân dược điều trị viêm mũi xoang hay thuốc thảo dược? 

Theo PGS. TS Phạm Thị Bích Đào – Bộ môn Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội: Trong phác đồ điều trị viêm mũi xoang người bệnh có thể sử dụng thuốc thảo dược hoặc tân dược. Trong đó, thuốc tân dược được chia làm 2 nhóm:

Nhóm toàn thân: 

  • Các thuốc điều trị nguyên nhân: kháng sinh diệt vi khuẩn
  • Thuốc chống phù nề, chống viêm niêm mạc mũi, xoang
  • Thuốc giảm đau: Trong giai đoạn viêm xoang cấp rầm rộ 

Nhóm tại chỗ: Thuốc dạng xịt có tác dụng co mạch, làm lỗ thông mũi xoang mở rộng, chống viêm và săn khô niêm mạc mũi. 

Trong Cuốn Tai Mũi Họng do Nhan Trừng Sơn chủ biên, có viết về các thuốc Tây dùng điều trị bệnh viêm mũi xoang. Theo đó:

– Thuốc kháng sinh: 

Kháng sinh được chỉ định đối với những trường hợp viêm xoang do vi khuẩn. Hầu hết các trường hợp viêm xoang cấp là do virus và nhiễm nấm thì kháng sinh không có tác dụng với các tác nhân này. Thông thường, thuốc kháng sinh được bác sĩ kê đơn sử dụng trong vòng từ 7-10 ngày đối với viêm xoang nặng ra dịch mũi xanh, đau nhức dữ dội ở mặt, sốt… để giảm sưng viêm, phù nề, dịch viêm được dẫn lưu tốt hơn. Tuy nhiên, thuốc kháng sinh giúp tiêu diệt vi khuẩn gây nên ổ viêm nhưng không giúp dẫn lưu, tái tạo niêm mạc xoang để đào thải dịch rỉ viêm ra ngoài.

Đối với viêm xoang mãn tính sử dụng kháng sinh thường xuyên, kéo dài nhiều khi cũng không mang lại hiệu quả. Thuốc kháng sinh cần được kê đơn theo chỉ định của bác sĩ, tránh tự ý mua và lạm dụng thuốc sẽ tiêu diệt vi khuẩn có lợi trong đường ruột, nhờn thuốc, kháng kháng sinh…

– Thuốc kháng histamin

Thuốc kháng histamin dạng viên, dạng xịt, có tác dụng làm giảm các triệu chứng dị ứng đi kèm với viêm xoang như: hắt hơi, ngứa mắt, ngứa mũi, chảy nước mũi, nghẹt mũi. Tuy nhiên, thuốc không giúp điều trị bệnh tận gốc và khi dùng có thể gặp tác dụng phụ như: Giảm phản xạ, gây buồn ngủ; khô xơ niêm mạc mũi miệng, hầu họng… 

– Thuốc co mạch

Nhóm thuốc này có tác dụng giảm lượng máu đến mũi làm giảm sung huyết và phù nề niêm mạc, tránh bít tắc lỗ thông khe, tạo thuận lợi dẫn lưu mủ xoang, giảm ngạt mũi nhưng không làm giảm triệu chứng ngứa mũi, hắt hơi của bệnh nhân.

Một vài thuốc co mạch hay được sử dụng cho bệnh nhân viêm mũi xoang có thể kể đến như: Naphazolin, Xylometazolin, Oxymetazolin.

Trong cuốn Dược thư Quốc gia Việt Nam có viết: Naphazolin, Xylometazolin chỉ định nhỏ mũi hoặc xịt để giảm tạm thời triệu chứng sung huyết do viêm mũi cấp hoặc mạn tính, viêm xoang. Không nên dùng nhiều lần và liên tục để tránh bị sung huyết nặng trở lại, hoặc có thể bị kích ứng niêm mạc mũi, đặc biệt ở trẻ em; có thể gây tác dụng phụ toàn thân nhiệt tăng huyết áp, hồi hộp lo lắng, buồn nôn, chóng mặt, đau đầu, đánh trống ngực hoặc nhịp tim chậm phản xạ.

Sử dụng thuốc xịt mũi co mạch thời gian dài dẫn đến hiện tượng khô niêm mạc mũi, ngạt mũi nhiều, giảm tính đàn hồi của mạch máu và hệ thống màng nhầy, lông chuyển.

– Thuốc chống viêm corticoid 

Thuốc có thể có dạng dùng tại chỗ (xịt, hít, nhỏ giọt) hoặc đường toàn thân (uống). Thuốc chống viêm chứa corticoid làm giảm tình trạng viêm mũi, giảm tính thấm thành mạch máu, co mạch, giảm phù, giảm viêm, nhất là các trường hợp polyp mũi.

Đối với thuốc xịt, mặc dù có tác dụng tại chỗ mạnh nhưng gây ra một số tác dụng không mong muốn: đau đầu, kích ứng mũi, ho, buồn nôn, chảy máu cam, phát ban da, ngứa, thậm chí thuốc dạng uống còn có thể gây loãng xương, suy thượng thận, viêm loét dạ dày tá tràng nếu dùng không đúng chỉ định, liều lượng…

Lạm dụng thuốc tân dược có nguy hiểm không?

Chị Hoàng Thị Mai (43 tuổi, Hoằng Hóa, Thanh Hóa) hiện là giáo viên dạy môn Vật lý. Khoảng 8 năm trước chị bị viêm xoang và đã sử dụng nhiều thuốc kháng sinh nhưng không đỡ. Cô giáo kể: Năm 2012 chị bắt đầu có dấu hiệu viêm xoang, chảy dịch xuống họng gây ngứa họng, liên tục phải khạc nhổ. Với công việc phải nói liên tục, nói nhiều mà mũi họng kém sẽ cản trở rất nhiều và khiến cho chị không còn tự tin khi đứng lớp. Chị lên thành phố khám và được chẩn đoán viêm xoang. Quá trình điều trị, chị Mai dùng nhiều loại thuốc Tây nhưng không có dấu hiệu đỡ mà bệnh càng nặng hơn, dễ tái phát. Lo sợ dùng thuốc tác dụng phụ như tích nước, viêm loét dạ dày, chị đành ngưng sử dụng. 

Chị Mai dùng nhiều thuốc kháng sinh trị viêm xoang không khỏi (Ảnh nhân vật cung cấp)

Trường hợp của anh Anh Nguyễn Công Minh (24 tuổi, Quảng Ninh) từ khi còn là học sinh đã bị viêm mũi xoang mạn tính, nhạy cảm với thời tiết nên dễ bị nhức đầu chảy mũi kéo dài. Anh Minh cho biết: Mình bị viêm xoang mạn tính, nhớ lại giai đoạn phẫu thuật xoang và “trường kỳ” dùng thuốc kháng sinh, kháng histamin, thuốc giảm đau liên tục mà thấy sợ. Tuy nhiên, chỉ một thời gian sau bệnh không đỡ mà thường xuyên tái phát đau đầu, dịch mũi chảy, niêm mạc mũi khô rát và đau nhức hốc mắt nặng hơn. Vào những ngày chất lượng không khí kém thì mũi càng ngạt nặng hơn, vô cùng mệt mỏi.

Trong khi đó, cô giáo nghỉ hưu Nguyễn Thị Minh (68 tuổi, Bắc Ninh) cũng bị viêm xoang mạn tính suốt 30 năm. Quá trình điều trị viêm xoang cô dùng các loại thuốc kháng sinh, giảm triệu chứng chảy nước mũi, đau nhức xoang rất nhanh nhưng thường xuyên bị bệnh đường ruột. Cô Minh tâm sự: Quãng thời gian đó cô vừa bị viêm xoang lại thêm tác dụng phụ của thuốc tây, thành ra người cứ uể oải, mệt mỏi, chán ăn, sụt cân, khiến công việc cũng bị ảnh hưởng nhiều”.

Có thể thấy, việc sử dụng tân dược sẽ có những ưu điểm và nhược điểm sau: 

– Ưu điểm: Tác dụng làm giảm nhanh triệu chứng viêm mũi, xoang như hắt hơi, ngứa mũi, ngạt mũi, chảy dịch, giảm đau nhanh, co mạnh nhanh giúp mũi thông thoáng tức thời.

– Nhược điểm:

+ Người có cơ địa nhạy cảm uống thuốc dễ gặp phải những tác dụng phụ gây hại cho sức khỏe.

+ Sử dụng tân dược kéo dài có thể gây ra biến chứng nguy hiểm: đau đầu, buồn nôn, ngứa phát ban, loãng xương, viêm loét dạ dày và tá tràng, suy thận, tăng men gan, huyết áp…

PGS. TS Phạm Thị Bích Đào khuyên rằng: Giai đoạn viêm xoang cấp sử dụng các loại thuốc kháng sinh, kháng viêm để lỗ thông xoang trở nên rộng rãi, thông thoáng, tiêu diệt được vi khuẩn chứa trong xoang, đặc biệt là viêm xoang cấp có mủ. Trong phác đồ điều trị viêm mũi xoang giai đoạn này, người bệnh có thể sử dụng thuốc thảo dược hoặc Tây y. Đối với viêm xoang mạn tính, sử dụng thuốc tây khi xuất hiện đợt viêm cấp hoặc  khi gặp các yếu tố môi trường khói bụi, chất dị ứng, nhiễm khuẩn, với biểu hiện rầm rộ. Với viêm xoang mạn tính thường xuyên chảy dịch từ hốc xoang xuống họng, để tránh biến chứng viêm phế quản hoặc giãn phế nang thì người bệnh sử dụng thuốc thảo dược để làm giảm tiết dịch, phục hồi niêm mạc mũi xoang, làm chậm quá trình thoái hóa niêm mạc, hình thành khối polyp.

Tại sao thuốc thảo dược trở thành xu hướng trong điều trị viêm mũi xoang?

Ths.BS Nguyễn Văn Đàn – Phó Trưởng Khoa Y học Cổ truyền, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, cho biết: Viêm mũi, viêm xoang do virus và các yếu tố dị nguyên tác động từ bên ngoài thì không cần thiết sử dụng kháng sinh. Do kháng sinh chỉ đóng vai trò điều trị viêm mũi, viêm xoang do nhiễm khuẩn.

Hiện nay, xu hướng dùng thảo dược trong điều trị viêm mũi tăng cao và được tiếp cận theo hai nguyên lý:

– Y học cổ truyền: Loại bỏ yếu tố dị nguyên phong, hàn, thấp tác động vào cơ thể, có sự suy giảm chính khí. Sử dụng thảo dược có tác dụng khu phong tán hàn, trừ đi các yếu tố gây bệnh bên ngoài. Đồng thời, nâng cao chính khí, giảm triệu chứng, mau lành bệnh, tránh tái phát viêm mũi xoang.

– Y học hiện đại: Trong thành phần thảo dược có nhiều nhóm hoạt chất khác nhau: tinh dầu, vitamin, khoáng chất, có tác dụng kháng khuẩn, kháng virus, kháng viêm, giảm co thắt lớp niêm mạc, trả lại sự thông thoáng cho mũi xoang. 

Cũng theo PGS. TS Phùng Hòa Bình – Trưởng Bộ môn Dược học cổ truyền, Đại học Y Hà Nội, thảo dược có ít tác dụng bất lợi hoặc có chăng thì nhẹ nhàng hơn tân dược. Kinh nghiệm sử dụng các vị thảo dược của các bậc tiền nhân qua hàng nghìn năm đã chỉ ra tính chọn lọc (đặc hiệu) với bệnh viêm xoang mũi.

Quay trở về câu chuyện của chị Mai, sau khi điều trị viêm xoang bằng thuốc kháng sinh 1 năm không đỡ, chị được người quen giới thiệu bộ đôi thuốc thảo dược thông xoang tán. Chị Mai cho biết: Tôi chuyển sang dùng thuốc thảo dược xem bệnh có đỡ không. Kiên trì uống thuốc trong vòng 1 tháng, kết hợp với thuốc xịt mũi ngày 2-3 lần. Thuốc xịt dùng ban đầu có hơi xót nhưng tác dụng trực tiếp vào trong mũi thấy đỡ ngay, những ngày sau tôi thấy mũi dễ chịu hơn. Còn thuốc viên thì phải kiên trì hết liệu trình mới khỏi được. Từ đó đến nay, tôi không còn khó chịu mũi sụt sịt nữa, thi thoảng tái phát mình uống thuốc phòng để chặn đứng ngay. Hiện, con trai tôi  hơn 10 tuổi mới đây đi khám cũng phát hiện bị viêm mũi dị ứng. Cháu bị đau đầu, chảy nước mũi nhiều nhưng tôi kiên quyết không cho dùng kháng sinh. Tôi có gọi tới tổng đài tư vấn thuốc thảo dược thông xoang, thì cháu đã đủ tuổi dùng thuốc, nên đang cho cháu uống 1 liệu trình xem sao”.

Trong khi đó, anh Minh và cô Minh thì ra hiệu thuốc và được tư vấn mua sản phẩm thuốc thảo dược thông xoang. Hiện, tình trạng mũi xoang đã khỏe mạnh bình thường nhưng họ vẫn đều đặn uống thuốc phòng để tránh tái phát khi thời tiết thay đổi, không bị hắt hơi, sổ mũi nữa. 

Thuốc thảo dược thông xoang chính là lựa chọn của nhiều bệnh nhân khi có dấu hiệu viêm mũi, viêm xoang. Thuốc có chứa các thành phần: Tân Di, Tế Tân, Bạch Chỉ, Cảo Bản, Phòng Phong, Thăng Ma, Xuyên Khung, Cam Thảo có tác dụng “bài nùng – sinh cơ” đào thải dịch nhày, tái tạo niêm mạc mũi bị tổn thương, loại bỏ tận gốc các dị nguyên gây bện, tăng sức đề kháng cho cơ thể. Kết hợp với thuốc xịt thông xoang chứa: Tân Di Hoa, Thương Nhĩ Tử, Hoa Ngũ Sắc, giảm nghẹt mũi, chảy nước mũi, thông thoáng đường thở. Bộ đôi thuốc thảo dược thông xoang dùng được lâu dài và không gây tác dụng phụ như thuốc kháng sinh. Bạn có thể kết hợp song song với thuốc Tây để điều trị các đợt viêm mũi xoang cấp rầm rộ và tăng hiệu quả có thuốc thảo dược.

1900 63 64 68